De Deutsche Bundesstiftung Umwelt (DBU) kent de Duitse Milieuprijs 2025 toe aan dr. Birgitt Bendiek en Lars Baumgürtel voor hun circulaire bedrijfsmodel Planet ZINQ. Dit betekent dat een van de meest prestigieuze en hoogst gedoteerde milieuprijzen van Europa dit jaar naar Gelsenkirchen gaat. De prijs, die jaarlijks wordt uitgereikt door de Duitse federale milieustichting (DBU) en in totaal is gedoteerd met € 500.000, erkent al meer dertig jaar prestaties die bijdragen aan de bescherming van het milieu of in de toekomst tot aanzienlijke ontlasting zullen leiden.

„Planet ZINQ laat zien dat energie- en grondstofintensieve bedrijven succesvol kunnen overstappen op een circulaire economie. De aanpak is gebaseerd op gevestigde standaarden en maakt transformatie mogelijk op verschillende niveaus zonder de organisatie en haar medewerkers te overbelasten,“ aldus ZINQ-CEO Lars Baumgürtel.

Voor de circulaire transformatie van het bedrijf worden alle energie- en materiaalstromen gericht onderzocht in acht actiegebieden om ze efficiënter en effectiever te maken. Het doel is klimaatneutraliteit met de “triple zero”-doelstelling: nul CO2-emissies, nul afval en nul vervuiling. Met Planet ZINQ heeft ZINQ de “Race to Triple Zero” gelanceerd, verankerd in de Europese Green Deal, met een focus op producten van circulaire kwaliteit. “Met Planet ZINQ zetten we onze productie en producten consequent om naar een circulaire economie om klimaatneutraal te worden, maar ook om duurzaam te blijven”, benadrukt Dr. Birgitt Bendiek, algemeen directeur van ZINQ Duitsland.

Echte klimaatneutraliteit met circulaire kwaliteitsproducten

„De ecologische voetafdruk van een bedrijf weerspiegelt zich in zijn producten. Een wagenpark met elektrische voertuigen en zonnepanelen zijn leuk, maar ze hebben weinig nut als de producten niet efficiënt met grondstoffen omgaan, voorzien zijn van grondstofzekerheid en materiaalgezond zijn. Onze economie kan alleen echte klimaatneutraliteit bereiken als we producten van triple-zero-kwaliteit produceren. Het product liegt niet“, zegt Lars Baumgürtel. Planet ZINQ is daarom gebaseerd op twee centrale principes: circulariteit en materialiteit. Circulariteit omvat circulair productontwerp (design the loop), het verlengen van de levensduur (slow the loop) en het sluiten van kringlopen (close the loop). Materialiteit staat voor materiaalgezonde oppervlakken zonder schadelijke stoffen of microplastics, evenals ontwerpprincipes die de waarde van de gebruikte grondstoffen behouden of verhogen. De thermisch verzinkte oppervlakken van ZINQ zijn Cradle to Cradle (C2C)-gecertificeerd en bewezen geschikt voor gesloten kringlopen.

Onderzoek en ontwikkeling in Gelsenkirchen

Om innovatieve processen en duurzame producten te ontwikkelen die essentieel zijn voor het bereiken van Triple Zero, heeft ZINQ in Gelsenkirchen een eigen R&D-centrum opgezet, in samenwerking met partners zoals Fraunhofer UMSICHT en het Wuppertal-instituut. Al 15 jaar worden hier nieuwe technologieën onderzocht en ontwikkeld – zoals microZINQ®, een oppervlak waarbij tot 80% minder zink wordt verbruikt. Deze resultaten worden gebundeld via ZINQ-technologie en doorgegeven in de vorm van producten of licenties, zodat ook andere middelgrote bedrijven kunnen profiteren van deze transformatie.

Klimaatneutrale proceswarmte met waterstof

Een belangrijk aandachtsgebied voor Planet ZINQ is de decarbonisatie van proceswarmte.

Om op termijn koolstofrijk aardgas te vervangen door klimaatvriendelijke waterstof, werkt ZINQ sinds 2016 aan de technische voorbereidingen voor de omschakeling van zijn fabriek in Gelsenkirchen. Tegelijkertijd zet ZINQ zich ervoor in om waterstof in industriële procswarmte acceptabel te maken en ervoor te zorgen dat energie-intensieve kleine en middelgrote ondernemingen in de toekomst waterstof tegen concurrerende prijzen kunnen inkopen. Parallel hieraan stimuleert het industriële cluster Klimahafen Gelsenkirchen, dat bestaat uit 20 kleine en middelgrote ondernemingen en is opgericht door Lars Baumgürtel, de aansluiting op het waterstofkernnetwerk.

Transparantie en marktprikkels

Naast het ontwikkelen van innovaties voor grotere duurzaamheid, werkt ZINQ ook aan modellen om het concurrentievermogen van circulaire producten te bevorderen. “Disruptie draait niet om één technologie of één product; disruptie begint bij een gedragsverandering – en daar zijn prikkels voor nodig. De circulaire transformatie kan alleen slagen als de overstap naar circulaire producten de moeite waard is voor bedrijven en als deze producten uiteindelijk verkoopbaar zijn”, benadrukt Lars Baumgürtel. Daarom creëert ZINQ transparantie over de ecologische kwaliteit van zijn producten: sinds 2022 certificeren milieuproductverklaringen (EPD's) volgens DIN EN 15804 de ecologische kwaliteit van ZINQ-oppervlakken. Met de CO2-bank van ZINQ worden tegoeden voor bespaarde emissies bovendien doorgegeven aan klanten.

Concurrentievoordeel door transparantie

Een andere mijlpaal is de Digitaal Circulair Productpaspoort (DCPP). Sinds 2023 werkt ZINQ samen met partners als Schmitz Cargobull and ArcelorMittal aan de ontwikkeling van praktische standaarden die de volledige levenscyclus van een product transparant maken en het concurrentievermogen van circulaire oplossingen versterken.

„Producten met een bewezen circulaire kwaliteit creëren een duidelijk concurrentievoordeel omdat ze externe kosten vermijden en grondstoffen veiligstellen voor gesloten kringlopen. Maar we hebben nu ook een duidelijk regelgevingsbeleid nodig met als doel circulaire leadmarkten te creëren waarin de beslissing om circulaire producten te gebruiken ook economisch lonend is. Alleen op deze manier kunnen duurzame materiaaloplossingen permanent in de markt worden verankerd. De verordening ecologisch ontwerp voor duurzame producten (ESPR) heeft op EU-niveau al de fundamenten gelegd, en deze moeten nu op een ambitieuze en impact-geoptimaliseerde manier worden geïmplementeerd,“ aldus Baumgürtel.

Prijsuitreiking in Chemnitz

De Duitse Milieuprijs zal op 26 oktober 2025 in Chemnitz worden uitgereikt door bondspresident Frank-Walter Steinmeier. „Voor ons is dit nog maar het begin en een bijzondere stimulans. Uiteraard zullen we optimaal gebruikmaken van de Duitse Milieuprijs. We willen een campagne starten om onze inspanningen op het gebied van de circulaire economie in de oppervlaktetechnologie verder te bevorderen, samen met onze klanten, maar ook met politici en wetenschappers“, zegt Lars Baumgürtel. Het managementduo van ZINQ deelt de prijs met de Zwitserse klimaatonderzoeker prof. dr. Sonia Seneviratne.